Menu Zamknij

Czym są turkusowe firmy – czyli słów kilka o nowoczesnym modelu zarządzania

turkusowe firmy

Fredric Laloux opisał modele zarządzania w organizacjach przedstawiając je w kolorach. Organizacja czerwona opiera się na sile i wywoływaniu strachu – w ten sposób działają gangi czy mafie. Kolor pomarańczowy symbolizuje wojsko, organizacje rządowe, w których dominuje hierarchia, stabilność i kontrola. Konkurencyjne, nakierowane szczególnie na cel i zysk korporacje to kolor bursztynowy. Kolor zielony to zarządzanie tradycyjne, o strukturze piramidy, które wspiera kreatywność i aktywność pracownika, jednak motywuje do tego zwierzchnik. To tradycyjne, dobrze znane modele.

Jednak świat dookoła nas nieustannie się zmienia. Zmieniają się technologie, potrzeby i oczekiwania zarówno klientów, jak i pracowników. Z kolei pracodawcy zaczynają dostrzegać związek pomiędzy zadowoleniem pracowników, a ich efektywnością, i decydują się na inwestycje w rozwój kadry i wprowadzanie nowych modeli zarządzania. Ostatnim modelem przedstawionym przez Lalouxa jest model turkusowych firm, ewolucji wcześniej wspomnianej zieleni. Opiera się na samo-zarządzaniu, dążeniu do pełni oraz szukaniu ewolucyjnego celu organizacji, który zastępuje próby przewidywania i kontrolowania przyszłości.

Mimo że wizja turkusowego zarządzania może wydawać się jedynie utopijną – jest realna! Turkusowe firmy Laloux opisał szerzej w książce „Pracować inaczej”, w której udowadnia, że hierarchia nie jest jedynym rozwiązaniem. Na przykładach 12 dynamicznie rozwijających się firm z różnych branż i sektorów pokazuje trudną, ale możliwą drogę do celu oraz to, że praca ma sens. Przestaje być przykrym obowiązkiem i niczym więcej poza źródłem utrzymania. Stanowi za to źródło satysfakcji i spełnienia. Turkusowy model zarządzania pozwala na odnowienie wiary w wartość pracownika jako człowieka, który jest w stanie osiągnąć znacznie więcej niż robot.

Turkusowe firmy – na czym polega przełomowość takich organizacji? Jeśli nie na hierarchii, to na czym się opierają?

Większość współczesnych organizacji rozumie zarządzanie jako proces planowania, organizowania i ścisłego kontrolowania pracy podwładnych, korzystania z autorytetu menadżera. Tutaj we wszystkich wymienionych kwestiach następuje niemała rewolucja.
Członkowie turkusowej firmy doskonale wiedzą, czym chce się stać ich organizacja. Wszyscy w równym stopniu są odpowiedzialni za jej działanie, a zarządzanie oparte jest na samorealizacji i relacjach międzyludzkich. Współzawodnictwo zastępuje współpraca. Nie ma stanowisk, hierarchii ani systemów motywacyjnych – istnieją za to funkcje, które zmieniają się i rozwijają wraz z ludźmi. Pracownicy stają się partnerami, którzy z własnego wyboru angażują się w zadania i przydzielają sobie role dostosowane do ich umiejętności i potrzeb firmy. Zniesienie hierarchii oznacza zatarcie relacji „zwierzchnik – podwładny” i jest jednym z pierwszych i prawdopodobnie najtrudniejszych kroków do zrobienia, który jednak dużo wnosi. Pracownicy mają poczucie wagi i znaczenia tego co robią, wnoszą do organizacji swoje emocje i wartość w postaci samospełnienia. W pracy nie zakładają masek, zachowują się w taki sam sposób jak poza nią. W ten sposób działa samo-zarządzanie i dążenie do pełni.

Przełom następuje także w kwestii czasu oraz  wynagrodzenia – zarówno liczba godzin jak i wysokość wynagrodzenia jest ustalana indywidualnie zależnie od umiejętności. Zamiast centralnych budżetów świetnie funkcjonują elastyczne prognozy finansowe. Organizacje „…posiadają własne życie i poczucie własnego kierunku…” – zamiast spekulować nad przyszłymi statystykami wsłuchują się i przyglądają swojemu otoczeniu. W ten sposób spełniają cel ewolucyjny i tworzą przestrzeń, w której praca jest pasją.

Istnieje jedna, kluczowa zasada – działanie na korzyść firmy i jej niezakłócona praca. Turkusowe firmy oparte są na zaufaniu, słuchaniu oraz efektywnej komunikacji. Zysk nie jest celem, a jedynie środkiem do jego realizacji.

Przykład?

Jednym z wielu jest amerykańska firma Morning Star – największy wytwórca przetworów pomidorowych na świecie, który zatrudnia 2,4 tysiąca osób. W całości odrzuca menadżerski sposób zarządzania lub, jak mówi szef i twórca Chris Rufer –  wszyscy są menedżerami. Firma ma 23 oddziały i 700 mln USD rocznego dochodu. W ciągu ostatnich 20 lat osiąga dwucyfrowy wzrost rok do roku przy wzroście branży na poziomie 1%.

Być może przekonałeś się, że turkus jest świetnym wyborem, z którego wszyscy skorzystają i chciałbyś wprowadzić zmiany w swojej firmie, ale pojawiają się pytania..

Czy organizacją nie rządzi chaos i anarchia? W jaki sposób wprowadzić turkusowy model zarządzania?

Jak we wszystkim należy znaleźć złoty środek. Turkusowe organizacje opracowują plany ogólne, określające np. roczne wydatki. Ich celem jest jednak jedynie utrzymanie pewnych pułapów, a nie ciągłe monitorowanie, czy wszystko idzie według harmonogramu czy ścisłego planu.

Oczywiście łatwiej jest budować turkusowe firmy od zera niż zmieniać model w istniejącej już firmie. Nie jest wtedy konieczna walka ze starymi przyzwyczajeniami i możemy skupić się na budowaniu turkusowej przestrzeni. Jednak nie jest to niemożliwe. Ze świadomością idei turkusowych organizacji oraz kilkoma zasadami możesz zacząć sukcesywnie wprowadzać zmiany już teraz.

  • Jedną z najważniejszych ról odgrywa przestrzeń, w której pracownicy mogą się swobodnie komunikować i rozmawiać – to fundament do dalszych zmian
  • Zmień pojęcie „podwładny” na „współpracownik”
  • Zamiast kontrolować – buduj więzi oparte na zaufaniu
  • Zamiast wytykać błędy wyciągnij z nich doświadczenia
  • Zamiast zarządzać – twórz przestrzeń do samoorganizacji
  • Zamiast współzawodniczyć – współpracuj

Zastanawiasz się czy taki sposób zarządzania będzie działał również u Ciebie? Sprawdź. A potem zdecyduj czy warto.

U nas sprawdza się znakomicie 🙂

2 Komentarze

  1. Lucyna

    Bardzo ciekawy artykuł i model biznesowy. Nie wyobrażam sobie jednak aby taki model mógł istnieć w naszym kraju ( np Tymbark) Obawiam się, że w naszych realiach firmy produkcyjne rozpadły by się w mgnieniu oka.

    • Karolina Gola

      Lucyna, faktycznie w naszym kraju panuje jeszcze nieco inny model i przekonania, ale nie ma rzeczy niemożliwych, a duże zmiany potrzebują więcej czasu. 😉 U nas turkusowe zarządzanie świetnie funkcjonuje, poza tym w Polsce działa coraz więcej firm, które bardzo sobie takie rozwiązanie chwalą jak na przykład Brewa czy Mentax.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

%d bloggers like this: